ၶႅၼ်ႇၺႃႇ၊ ဢၼ်ႁွင်ႉပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶႅၼ်ႇၺႃႇ (သုၺ်ႇႁီးလီႇ: Jamhuri ya Kenya) ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ဢႃႇၾရိၵ ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႅၼ်ႇၺႃႇ ဢၼ်မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ 580,367 ပၼ်ႇမူၼ်း ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (224,081 လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်း) ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ၼႃႈလိၼ်ဝႃႈ ပဵၼ် မိူင်းဢၼ်ယႂ်ႇထိသုတ်း ထူၼ်ႈ 48 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈ ပီ 2019 ၼၼ်ႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ 47.6 လၢၼ်ႉလိူဝ်[11] ၶႅၼ်ႇၺႃႇၼႆႉ ပဵၼ် မိူင်းႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၼမ်ႉသေပိူၼ်ႈ ထူၼ်ႈ 29 တီႈၼႂ်း လူၵ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။[6] ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ လႄႈ ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူင်ႈ ၶွင် ၶႅၼ်ႇၺႃႇၼႆႉ ပဵၼ် ၼၢႆႇရူဝ်းပီႇသေ မၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ႁိုင်သေပိူၼ်ႈ၊ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်း ထူၼ်ႈသွင်သေ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ထူၼ်ႈၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမွမ်ႇပႃသႃႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၶိသ်သုမူ ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းယႂ်ႇသုတ်း ထူၼ်ႈသၢမ် သေ မၼ်းပဵၼ်ပႃး တႃႈၼမ်ႉ တွၼ်ႈၽၢႆႇၼႂ်း တီႈ ၼွင်ဝိၵ်ႇထူဝ်းရီးယႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ဝဵင်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တၢင်ႇၸိူဝ်းတႄႉ ၶဝ်ႈပႃး ၼုၶုလု လႄႈ ဢႄႇလ်တူဝ်းရႅတ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2020 ၼၼ်ႉ ၶႅၼ်ႇၺႃႇၼႆႉ လိူဝ်သေ ၼၢႆႇၵျီးရီးယႃး လႄႈ ဢႃႇၾရိၵႃႉၸၢၼ်း ယဝ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ထူၼ်ႈသၢမ် တီႈၼႂ်း သႃႇႁႃႇရၽႄ ဢႃႇၾရိၵ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[12] ၶႅၼ်ႇၺႃႇၼႆႉ တီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ မီးလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်ၶႅၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉတင်း သူႇတၼ်ႇၸၢၼ်း၊ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး၊ တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး Somalia၊ တီႈၽၢႆႇတူၵ်း မီး ယူႇၵၼ်ႇတႃႇ၊ တီႈၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ထၼ်ႇၸၼ်းၼီးယႃး လႄႈ တီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ မီး သမုၵ်ႉတရႃႇဢိၼ်းတီးယႃး ယဝ်ႉ။ လႅင်လိၼ်လႄႈ၊ ၾိင်ႈၾႃႉ လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼႃႇ၊ တႄႇတီႈၼိူဝ် ၸိၵ်းလွႆ ဢၼ်မီးမူၺ်ႁူမ်ႇဝႆႉ (ပထိယႅၼ်း၊ ၼႄးလီယႅၼ်ႇ၊ ဢွင်ႈ လႄႇၼႃၼႃ တီႈ လွႆၶႅၼ်ႇၺႃႇ ဢၼ်မီးပႃႇထိူၼ်ႇလွမ်ႉႁွမ်ႈဝႆႉ၊ တူဝ်သတ်းထိူၼ်ႇ လႄႈ ၼႃႈလိၼ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢၼ်ၽုၼ်ႇမၼ်းလိၼ်လီ တေႃႇထိုင် ထုင်ႉလိၼ်ၶူင်ႈ ဢၼ်မီးပွတ်းၽၢႆႇတူၵ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၾိင်ႈၾႃႉၽဵင်ႇ သေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၾိင်ႈၾႃႉ ႁႅင်ႈႁွင် ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ႁၢတ်ႇသၢႆး (ႁၢတ်ႇသၢႆး ၶျႃႇပီႇ လႄႈ ႁၢတ်ႇသၢႆး ၺီႇရီႇ)။

Republic of Kenya
Jamhuri ya Kenya  (သုၺ်ႇႁီးလီႇ)
Kenya
Kenya
ၸွမ်ပိဝ် မိၵ်ႈမၢႆ
ၶေႃႈၶၼ်ပၢၵ်ႇ: "Harambee"
(ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: "Let us all pull together")
ၵႂၢမ်းၸိုင်ႈမိူင်း: "Ee Mungu Nguvu Yetu"
(ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: "O God of all creation")
Kenya (orthographic projection).svg
Location Kenya AU Africa.svg
ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ Nairobi
1°16′S 36°48′E / 1.267°S 36.800°E / -1.267; 36.800
ဝဵင်းယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ Nairobi
ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ၸႂ်ႉၼႂ်းလုမ်း 
National language Swahili[1]
ၸၢဝ်းၶိူဝ်း (2019 census[2])
လွင်ႈၵိူဝ်းယမ်
Demonym Kenyan
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ Unitary presidential republic
William Ruto
Rigathi Gachagua
Amason Kingi
Moses Wetangula
Martha Koome
လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းသၢင်ႈမိူင်း Parliament
Senate
National Assembly
Independence from the United Kingdom
12 December 1963
12 December 1964
ပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ပိူင်ႇ
• ႁူမ်ႈ
[3][4] (ၸၼ်ႉ: 48th)
• ၼမ်ႉ (%)
2.3
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း
• 2022 လၢမ်း
55,864,655[5] (ၸၼ်ႉ - 27th)
• 2019 သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း
47,564,296[6]
• လွင်ႈသတ်ႉႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း
(ၸၼ်ႉ- 124th)
GDP (PPP) လၢမ်း 2022 
• ႁူမ်ႈ
$333.268 billion[7]
• Per capita
$6,061 [8]
GDP (nominal) လၢမ်း2022 
• ႁူမ်ႈ
$123.827 billion[8]
• Per capita
$2,252[8]
Gini (2015)  40.8[9]
ၵၢင်
HDI (2021) 0.575[10]
ၵၢင် · 152nd
ငိုၼ်းတွင်း Kenyan shilling (KES)
ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႃႈလိၼ် East Africa Time (UTC+3)
ပိူင်ဝၼ်းတီႈ dd/mm/yy (AD)
ပိူင်သၢႆလူတ်ႉ left
ၶူတ်ႉတႄႇလီႇၾူင်း +254
Internet TLD .ke
According to the CIA, estimates for this country explicitly take into account the effects of mortality because of AIDS; this can result in lower life expectancy, higher infant mortality and death rates, lower population and growth rates, and changes in the distribution of population by age and sex, than would otherwise be expected.


ဢၢင်ႈဢိင်ထတ်း

  1. 1.0 1.1 Constitution (2009) Art. 7 [National, official and other languages] "(1) The national language of the Republic is Swahili. (2) The official languages of the Republic are Swahili and English. (3) The State shall–-–- (a) promote and protect the diversity of language of the people of Kenya; and (b) promote the development and use of indigenous languages, Kenyan Sign language, Braille and other communication formats and technologies accessible to persons with disabilities."
  2. 2019 Kenya Population and Housing Census Volume IV: Distribution of Population by Socio-Economic Characteristics.
  3. Demographic Yearbook – Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density. United Nations Statistics Division (2012).
  4. United Nations Statistics Division – Demographic and Social Statistics.
  5. Kenya. The World Factbook. Central Intelligence Agency.
  6. 6.0 6.1 2019 Kenya Population and Housing Census Results (4 November 2019).
  7. Report for Selected Countries and Subjects (valuation of Kenya GDP). International Monetary Fund.
  8. 8.0 8.1 8.2 World Economic Outlook Database, April 2019. International Monetary Fund.
  9. Gini index. World Bank Group (2019).
  10. Human Development Report 2021/2022 (in en). United Nations Development Programme (8 September 2022).
  11. 2019 KENYA POPULATION AND HOUSING CENSUS – POPULATION BY COUNTY AND SUB COUNTY – Kenya Data Portal. Archived from the original on 16 April 2021။ Retrieved on 15 November 2022
  12. Reporter, Standard. Kenya now third-largest economy in sub-Saharan Africa (in en).