ပိုတ်ႇသဵၼ်ႈၵၢၼ်ႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ

ၵႂၢမ်းထႆး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယႃႇပေဢဝ်ၵႂႃႇလေႃးၸွမ်း ၵႂၢမ်းထႆးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းလႄႈ ထႆးတွၼ်ႈၵၢင်ၼၼ်ႉသေၵမ်း။ ၵႂၢမ်းထႆးภาษาไทย ၼႆႉ သယၢမ်ၼႆၵေႃႈဝႃႈ [3] ဢမ်ႇၼၼ် ထႆးတွၼ်ႈၵၢင် ၼႆၵေႃႈဝႃႈယူႇ။ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းလုမ်းထႆးသေ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းငဝ်ႈ ၵူၼ်းထႆးၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ထႆးၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸုမ်းၶိူဝ်းတႆးသေ ၶေႃႈၵႂၢမ်းထႆးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼႂ်းၸုမ်းၸၢဝ်း တႆး-ၵတႆး Tai-Kadai Language ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းထႆး ၶိုင်ႈပၢႆၼၼ်ႉ ၸိုၵ်းဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ပႃႇလိ၊ သၵ်ႉၵတ လႄႈ ၵႂၢမ်းၶမဵၼ် ပၢၼ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မႃးလေႃးဝႆႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းထႆးၼႆႉ မီးသဵင်ၶိုၼ်ႈသဵင်လူင်း (Tonal)သေ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၸႅၵ်ႇယႅၵ်ႈဝႆႉ ပိူင်ၼိုင်ႈ။ ၵႂၢမ်းထႆးလႄႈ ၵႂၢမ်းလၢဝ်းၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်သေ လွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ဢိတ်းဢီႈယူႇ။ ပေႃးဢဝ် ၸၢဝ်းၵႂၢမ်းဝႃႈတႄႉ မိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႈ။[4]

ထႆး
သႅင်သယၢမ်ႇ
ภาษาไทย ၽႃႇသႃႇထႆး
သဵင်ဢွၵ်ႇ  [pʰāːsǎː tʰāj]
ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ မိူင်းထႆး
ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ထႆးပွတ်းၵၢင် ထႆး လႄႈ ထႆးၶႄႇ
ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၽူႈလၢတ်ႈ
[1]
၄၀ လၢၼ်ႉ ၵူၼ်းလၢတ်ႈၼင်ႇ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းထူၼ်ႈသွင် လႄႈ လၢၼ်ႉၼႃးဢီႇသၢမ်ၽႃႇသႃႇထႆးပွတ်းၸၢၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၶမႃႇပွတ်းႁွင်ႇ (၂၀၀၁)[1]
တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈထႆး
လိၵ်ႈထႆးၵူၼ်းတႃမွတ်ႇ
သၢႆငၢႆၸွမ်းၶႂၢင်ႇ
လွင်ႈဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းလုမ်း
မိူင်းထႆး
ၽူႈထိင်းသိမ်း ၸွမ်းၶႂၢင်ႇ ထိုင်းနိုင်ငံတော်ဝင်အသင်း
ၶူတ်ႉၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း
ISO 639-1 th
ISO 639-2 tha
ISO 639-3 tha
Glottolog thai1261[2]
Linguasphere 47-AAA-b
Idioma tailandés.png

ၵႂၢမ်းဢၼ် ၵပ်းၵၢႆႇၵႂၢမ်းထႆးမႄးထတ်း

ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းထႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢၼ်ၸႂ်ႉ ၼႂ်းလုမ်းထႆးသေ ၵူၼ်းလၢတ်ႈမၼ်း မီးယူႇ 20 လၢၼ်ႉ (ပီ 2000) လိူဝ်လိူဝ်။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းထႆး ဢၼ်ၸႂ်ႉၶိုတ်းၵၢပ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢၼ်လၢတ်ႈတီႈ မိူင်းၵွၵ်ႇ ဢၼ်ၸိူဝ်းၵူၼ်း မီးၸၼ်ႉၶဝ် လၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ [5] [6] လိူဝ်သေ ထႆးတွၼ်ႈၵၢင်ၼၼ်ႉ မိူင်းထႆးၼႆႉ ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇ ၵႂၢမ်းတႆး Tai Language လူးၵွၼ်ႇ။ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၢႆးၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ၶဝ်တႄႉဝႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵဝ်ႇ ဝေႃးႁႃႇရၵဝ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းမီးလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ယူႇ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်လူၺ်ႈ ဝေႃးႁႃႇရ တွၼ်ႈလႂ်တွၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ဢိတ်းဢီႈၵူၺ်း။[7]

ၵႂၢမ်းထႆး ၼႂ်းမိူင်းထႆးမႄးထတ်း

  • ဢီႇသၢၼ် (ထႆးပွတ်းႁွင်ႇ) ၵႂၢမ်းဢီႇသၢၼ်ၼႆႉ လၢတ်ႈၵၼ်တီႈ ၼႂ်းမိူင်းထႆး။ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းလၢဝ်း ဢၼ်မႃးလၢတ်ႈၼႂ်းမိူင်းထႆးသေ သမ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်း လိၵ်ႈထႆး။ ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢီႇသၢၼ်မီးယူႇမွၵ်ႈ 20 လၢၼ်ႉ။ ၵူၼ်းထႆး ဢၼ်မီးတီႈ ၽၢႆႇၼႂ်း ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈဢီႇသၢၼ် လုၵ်ႉတီႈ ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းလၢဝ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးၵူၺ်း.
  • ထႆးပွတ်းႁွင်ႇ (ၽႃႇသႃႇၼိူဝ်၊ လၢၼ်ႉၼႃး၊ ၵႂၢမ်းမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ယူၼ်း) ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလၢတ်ႈမၼ်း မီးယူႇ 6 လၢၼ်ႉ (1983) မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းလၢၼ်ႉၼႃး (ၵဵင်းမႆႇ)ၼၼ်ႉ လၢဝ်းလႄႈထႆး မိူၼ်ၵၼ်သေ ထႆးၵေႃႈဝႃႈ ၶဝ်ယၼ်တီႈ လၢဝ်းသေမႃး။
  • ထႆးပွတ်းၸၢၼ်း (ထႆးတႆး၊ ၽၢၵ်ႇတႆး ဢမ်ႇၼၼ် ၻမ်ပရူဝ်း) ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းမၼ်းမီးယူႇ,မီးယူႇ 4.5 လၢၼ်ႉ (2006)
  • ပူႇထႆး ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းပူႇထႆး မီးယူႇ 5 သႅၼ် မီးယူႇၸွမ်း ၼၶွၼ်းၽၼုမ်း၊ 300,000 ၵေႃႉလိူဝ် သမ်ႉမီးယူႇတီႈၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်းလႄႈ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း။
  • ၽွင်း ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၽွင်း မီးယူႇ 200000 ယူႇတီႈ မိူင်းထႆးတွၼ်ႈၵၢင်လႄႈ ဢီႇသၢၼ်။ 100000 ၵေႃႉလိူဝ် မီးမိူင်းလၢဝ်း ပွတ်းႁွင်ႇ(2006)
  • တႆးသျၢမ်ႇ (ရှမ်း) (တႆးလူင်၊ ထႆးယႂ်ႇ) 100000 ၵေႃႉ မီးတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း မိူင်းထႆး။ 3.2 လၢၼ်ႉ မီးၼႂ်း မိူင်းမၢၼ်ႈ။ (2006)
  • လိုဝ်ႉ (လိုဝ်ႉ၊ ယူၼ်း၊ ၻႆး) ၽူႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းမၼ်းမီး 1 လၢၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ မိူင်းထႆး ပွတ်းႁွင်ႇ။ 600000 လိူဝ် မီးတီႈ သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး၊ မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈလၢဝ်း။ (1981-2000)
  • ငႅဝ်ႉ မီး 50000 ၵေႃႉ မီးတမ်ႈတီႈ ၼၶွၼ်းၽၼုမ်း၊ သၶွၼ်းၼၶွၼ်း၊ ဢုတူၼ်းထႃၼီႇ ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းထႆး။
  • သူင်ႉ မီး 30000 ၵေႃႉ မီးတမ်ႈတီႈ မိူင်းထႆး ပွတ်းၵၢင်လႄႈ ပွတ်းႁွင်ႇ။

လိၵ်ႈထႆးမႄးထတ်း

 
Bangkok National Museum - 2017-04-22 (008)

ၽူႈလူင်ႉၽၢႆႇလိၵ်ႈၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈလိၵ်ႈထႆးၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ တူဝ်လိၵ်ႈၶမဵၼ်သေပဵၼ်မႃး။ လိၵ်ႈၶမဵၼ် သမ်ႉလုၵ်ႉတီႈ လိၵ်ႈပရႁမီႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၸၢဝ်းလိၵ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်ႇတိယၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပဵၼ်ႁိုဝ်ပဵၼ် လိၵ်ႈထႆးၼႆႉ ငၢႆးမိူၼ် လိၵ်ႈတႆးလမ်ဝႆႉသေ တေၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ လိၵ်ႈၶမဵၼ်ၼၼ်ႉ ငဝ်ႈမၼ်းလုၵ်ႉတီႈ ဢိၼ်ႇတိယမႃးၼၼ်ႉယူႇ။ ၵႂၢမ်းထႆးလႄႈ လိၵ်ႈထႆးၼႆႉ ၸမ်ၵႂၢမ်းလၢဝ်းလႄႈလိၵ်ႈလၢဝ်းယဝ်ႈ။ ၸိူဝ်းဢၼ်မေႃ လိၵ်ႈလၢဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်မေႃလူလႆႈ လိၵ်ႈထႆး ႁူႉပွင်ႇ ၵႂၢမ်းထႆးယဝ်ႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဝေႃးႁႃႇရ၊ သၻ်ႉၻႃႇ၊ သဵင်ၶိုၼ်ႈသဵင်လူင်းလႄး သရထႆး ၶိုင်ႈပၢႆၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵၼ် တင်းလၢဝ်းယဝ်ႈ။ မၼ်းငၢႆးမိူၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢဝ်မႃးတီႈလိၵ်ႈမွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ထႆးဢိင်ဢဝ် လိၵ်ႈၶမဵၼ်သေ မႄးႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် လိၵ်ႈၶဝ်မႃး ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မီးၸၼ်ႉ လၢႆးတႅမ်ႈႁင်းၶေႃၶဝ်မႃးယူႇ။ တူဝ်လိၵ်ႈၶမဵၼ်မီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 600 CE ၼၼ်ႉသေ တူဝ်လိၵ်ႈထႆးတႄႉ မီးမႃး မွၵ်ႈမိူဝ်ႈ 1292 CE ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈထႆးမႄးထတ်း

တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈထႆး อักษรไทย ၼႆႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈတႃႇၸႂ်ႉတႅမ်ႈ ၵႂၢမ်းထႆးလႄႈၵႂၢမ်းတၢင်ႇမဵဝ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းထႆးၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ พยัญชนะ မီး 44 တူဝ်၊သရ สระ မီး 15 တူဝ်သေ ပေႃးလေႃးၵၼ် ပဵၼ်ၵႂႃႇသရ28 တူဝ်။ တူၼ်းသဵင်မီး4 သဵင်။

Alphabeticမႄးထတ်း

Symbol Name RTGS IPA Class
Thai RTGS Meaning Initial Final Initial Final
ก ไก่ ko kai chicken k k [k] [k̚] mid
ข ไข่ kho khai egg kh k [kʰ] [k̚] high
ฃ ขวด kho khuat bottle (obsolete) kh k [kʰ] [k̚] high
ค ควาย kho khwai buffalo kh k [kʰ] [k̚] low
ฅ คน kho khon person (obsolete) kh k [kʰ] [k̚] low
ฆ ระฆัง kho ra-khang bell kh k [kʰ] [k̚] low
ง งู ngo ngu snake ng ng [ŋ] [ŋ] low
จ จาน cho chan plate ch t [tɕ] [t̚] mid
ฉ ฉิ่ง cho ching cymbals ch  – [tɕʰ] high
ช ช้าง cho chang elephant ch t [tɕʰ] [t̚] low
ซ โซ่ so so chain s t [s] [t̚] low
ฌ เฌอ cho choe tree ch  – [tɕʰ] low
[1] ญ หญิง yo ying woman y n [j] [n] low
ฎ ชฎา do cha-da headdress d t [d] [t̚] mid
ฏ ปฏัก to pa-tak goad, javelin t t [t] [t̚] mid
[2] ฐ ฐาน tho than pedestal th t [tʰ] [t̚] high
ฑ มณโฑ tho montho Montho, character from Ramayana th t [tʰ] [t̚] low
ฒ ผู้เฒ่า tho phu-thao elder th t [tʰ] [t̚] low
ณ เณร no nen samanera n n [n] [n] low
ด เด็ก do dek child d t [d] [t̚] mid
ต เต่า to tao turtle t t [t] [t̚] mid
ถ ถุง tho thung sack th t [tʰ] [t̚] high
ท ทหาร tho thahan soldier th t [tʰ] [t̚] low
ธ ธง tho thong flag th t [tʰ] [t̚] low
น หนู no nu mouse n n [n] [n] low
บ ใบไม้ bo baimai leaf b p [b] [p̚] mid
ป ปลา po pla fish p p [p] [p̚] mid
ผ ผึ้ง pho phueng bee ph  – [pʰ] high
ฝ ฝา fo fa lid f  – [f] high
พ พาน pho phan phan ph p [pʰ] [p̚] low
ฟ ฟัน fo fan teeth f p [f] [p̚] low
ภ สำเภา pho sam-phao sailboat ph p [pʰ] [p̚] low
ม ม้า mo ma horse m m [m] [m] low
ย ยักษ์ yo yak giant, yaksha y
or n[3]
[j]
or [n]
low
ร เรือ ro ruea boat r n [r] [n] low
ล ลิง lo ling monkey l n [l] [n] low
ว แหวน wo waen ring w [4] [w] low
ศ ศาลา so sala pavilion, sala s t [s] [t̚] high
ษ ฤๅษี so rue-si hermit s t [s] [t̚] high
ส เสือ so suea tiger s t [s] [t̚] high
ห หีบ ho hip chest, box h [h] high
ฬ จุฬา lo chu-la kite l n [l] [n] low
อ อ่าง o ang basin [5]  – [ʔ] mid
ฮ นกฮูก ho nok-huk owl h  – [h] low
Notes
  1. ^ The lower curves of the letter ญ are removed when certain letters are written below them, such as ญ + the mark nikkhahit (lower dot) = ญฺ, etc.
  2. ^ The lower curves of the letter ฐ are removed when certain letters are written below them, such as ฐ + the vowel mark ุ = ฐุ, etc.
  3. ^ When ย ends a syllable, it is usually part of the vowel. For example, mai (หมา, [maːj˩˥]), muai (หมว, [muaj˩˥]), roi (โร, [roːj˧]), and thui (ทุ, [tʰuj˧]). There are some cases in which ย ends a syllable and is not part of the vowel (but serves as an independent ending consonant). An example is phinyo (ภิโย, [pʰĩn˧.joː˧]).
  4. ^ When ว ends a syllable, it is always part of the vowel. For example, hio (หิ, [hiw˩˥]), kao (กา, [kaːw˧]), klua (กลั, [kluːa˧]), and reo (เร็, [rew˧]).
  5. ^ อ is a special case in that at the beginning of a word it is used as a silent initial for syllables that start with a vowel (all vowels are written relative to a consonant — see below). The same symbol is used as a vowel in non-initial position.


ၽိုၼ်ဢိင်မႄးထတ်း

  1. 1.0 1.1 ထႆး at Ethnologue (18th ed., 2015)
  2. (2013) "Thai", Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. 
  3. Although "Thai" has become more common, the older term "Siamese" is still used by linguists, especially when disambiguating from other Tai languages (Diller 2008:6[full citation needed]). "Proto-Thai", for example, is the ancestor of all of Southwestern Tai, not just of Siamese (Rischel 1998[full citation needed]).
  4. "Ausbau and Abstand languages". Ccat.sas.upenn.edu. 1995-01-20. Retrieved 2012-07-08.
  5. Andrew Simpson (2007). Language and national identity in Asia. Oxford University Press. Standard Thai is a form of Central Thai based on the variety of Thai spoken earlier by the elite of the court, and now by the educated middle and upper classes of Bangkok. It ... was standardized in grammar books in the nineteenth century, and spread dramatically from the 1930s onwards, when public education became much more widespread
  6. Peansiri VongvWp/shn/IPAnond (Summer 1994). "Linguistic Perspectives of Thai Culture". paper presented to a workshop of teachers of social science. University of New Orleans. p. 2. Retrieved 26 April 2011. The dialect one hears on radio and television is the Bangkok dialect, considered the standard dialect.
  7. Antonio L. Rappa; Lionel Wee (2006), Language Policy and Modernity in Southeast Asia: Malaysia, the Philippines, Singapore, and Thailand, Springer, pp. 114–115